Selanik

www.selanikrehberi.com

Selanik, Yunanistan’ın tarihi şehirlerinden biridir. Tarih boyunca birçok halka ev sahipliği yapmış olan bu kent, farklı milletlerin kültürel olarak harmanlanmasına da tanık olmuştur. 1912 yılında 1. Balkan Harbi’nin bitişinden beri, 800.764 nüfusuyla Selanik, çağdaş Yunan Devleti’nin ikinci en büyük, Makedonya Bölgesi’nin ise en büyük kenti olmasının yanı sıra Orta Makedonya İli’nin de başkentidir.

Kuruluşu, Helenistik çağın başlangıcına, yani Büyük İskender’e ait imparatorluğun yönetiminin, veliahtları tarafından devralınmasına denk gelir. Aynı dönemde Yunan kültürü, batılıların bildiği dünyanın büyük bir bölümüne hâkim olmuştur. Makedonya Krallığı’nın varisi ve Büyük İskender’in üvey kız kardeşinin eşi Kasandros, Thermaikos Körfezi’nin etrafında bulunan küçük yerleşim bölgelerini birleştirerek kurduğu kente, karısı ve 2. Filip’in kızı olan, Selanik’in (Thessalialılarla yapılan savaşın büyük zaferle sonuçlanması) adını vermiştir.

MÖ 2. Yüzyılda kent, diğer tüm Yunanistan ve Helenistik Küçük Asya toprakları gibi Roma egemenliği altına girerek, önceleri Makedonya’ya ait dört vilayetten biri, daha sonra ise Roma Makedonyası’nın başkenti olmuştur. Roma İmparatorluğu’ndan Doğu Hıristiyan İmparatorluğu’na geçiş döneminin başında, Büyük Konstantinos tarafından başkentin doğuya taşınmasıyla, stratejik konumunun öneminden dolayı Roma’nın yerini alabilecek aday kentlerden biri olmuştur. Fakat Bizantio’nun başkent seçilmesiyle, Selanik siyasal ve kültürel kardeş-başkent görevini üstlenmiştir.

Osmanlı’nın Balkan Yarımadası’na ilerlemesi, 1432 yılında Selanik’i beş yüz yıl egemenliği altında kalacağı Osmanlı İmparatorluğu’na katmıştır. İmparatorluğun çok ulusluluğu, bir süre sonra İber Yarımadası ve Kuzey Avrupa’dan gelen Yahudi ırkının yerleşmesine de kolaylık sağlamıştır. Bu nüfus hareketi Selanik’i en azından 20. Yüzyılın başlarına kadar, dünyanın en önemli Yahudi metropolü haline getirmiştir. Bunun dışında, özellikle 19. yüzyıl ortalarında artık şehirleşmiş ve kozmopolitleşmiş olan Selanik, Osmanlı İmparatorluğu’nun politik hareketlerinin en önemli merkezi haline gelmiştir.

1912 yılında Selanik’in Yunan ulus devletine katılması, bunu takiben Müslüman nüfusun göçü ve yaklaşık on yıl sonra mübadeleyle Anadolu ve Küçük Asya’dan Hıristiyan göçmenlerin gelişi, nüfus dokusunu değiştirerek kenti tamamen Yunanlaşmış bir yerleşim merkezi haline getirmiştir. 1917 yılında çıkan büyük yangın ve yeni Yunan yönetiminin, Müslüman eserlerini yok etme yöntemiyle mimari dokuyu Yunanlaştırma çabaları sonucunda, mimari ve şehircilik alanındaki değişiklikler iyice hız kazanmıştır. Şehrin nüfus dengesinde değişimlere yol açan son olaylar da, Yunanistan’ın üçlü işgale (Almanya, İtalya, Bulgaristan) maruz kaldığı dönemde, kentin yükselişteki Yahudi nüfusunun, Nazi orduları tarafından katledilmesi ve 50’li yıllarda büyük şehir merkezlerine doğru ilerleyen iç göç dalgasının başlamasıdır.

Günümüzde Selanik’i bir zamanlar Balkanlar’ın merkezi olarak oynadığı rolüne yeniden kavuşturma çabaları sürerken kent, iki büyük üniversitesiyle, Balkanlar ve Doğu Avrupa’nın en önemli eğitim merkezlerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir. .